Զուգահեռ պլանավորում՝ վաղ մանկության շրջանում ապաինստիտուցիոնալացման արդյունավետ ուղի
Այս աշխատարանը նվիրված էր վաղ մանկության շրջանում երեխաների համար ընտանեկան խնամքի ապահովման և ապաինստիտուցիոնալացման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման հարցերին։
Քննարկման ընթացքում ներկայացվեց զուգահեռ պլանավորման (Concurrent Planning) մոտեցումը, որն այսօր կիրառվում է տարբեր երկրներում՝ երեխաների երկարաժամկետ ինստիտուցիոնալացումը կանխելու նպատակով։
Մոդելի հիմնական գաղափարն այն է, որ երեխայի համար միաժամանակ պլանավորվում են երկու հնարավոր ուղիներ։ Մի կողմից շարունակվում է աշխատանքը կենսաբանական ընտանիքի հետ՝ երեխային ընտանիք վերադարձնելու նպատակով, մյուս կողմից նախապատրաստվում է այլ կայուն ընտանեկան լուծում՝ խնամատար ընտանիք կամ որդեգրում, եթե վերամիավորումը հնարավոր չլինի։
Քննարկման ընթացքում ներկայացվեց Իսպանիայի փորձը, որտեղ դեռևս հազարավոր երեխաներ շարունակում են գտնվել ինստիտուցիոնալ խնամքի համակարգում։ Հատկապես մտահոգիչ էր այն փաստը, որ այդ երեխաների թվում կան նաև մինչև 6 տարեկան երեխաներ։
Մասնակիցները քննարկեցին վաղ մանկության շրջանում երեխայի զարգացման առանձնահատկությունները և այն ազդեցությունը, որը կարող է ունենալ երկարատև հաստատական խնամքը երեխայի հուզական, ճանաչողական և սոցիալական զարգացման վրա։
Առանձնահատուկ ընդգծվեց, որ ապաինստիտուցիոնալացումը չի նշանակում միայն հաստատությունների փակման գործընթաց։ Այն պահանջում է համայնքային ծառայությունների զարգացում, խնամատար ընտանիքների համակարգի ուժեղացում, ծնողների աջակցություն և երեխաների անհատական կարիքներին համապատասխան ծառայությունների հասանելիություն։
Քննարկման ընթացքում բազմիցս նշվեց, որ յուրաքանչյուր օր, որը փոքր երեխան անցկացնում է հաստատությունում, կարևոր ազդեցություն կարող է ունենալ նրա հետագա զարգացման վրա։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ ապահովել կայուն ընտանեկան միջավայր։
Կարևոր ուղերձներ
Յուրաքանչյուր երեխա իրավունք ունի մեծանալու ընտանիքում կամ ընտանիքին հնարավորինս մոտ միջավայրում։
Վաղ մանկության շրջանում հաստատական խնամքը պետք է դիտարկվի որպես վերջին միջոց։
Ապաինստիտուցիոնալացումը պահանջում է ոչ միայն քաղաքական որոշումներ, այլ նաև որակյալ համայնքային ծառայություններ։
Երեխայի լավագույն շահը պետք է լինի յուրաքանչյուր որոշման հիմքում։
Կայուն ընտանեկան միջավայրը երեխայի զարգացման կարևորագույն նախապայմաններից է։
